Doğalgaz neden kötü kokar
?
Tabii halde kokusuz olan doğalgaza,
kullanıcının herhangi bir gaz kaçağını kolaylıkla fark
edebilmesi için koku verici bir madde eklenir.
İstanbul şebekesine verilen doğalgaza, çürük sarımsak
kokusu veren THT (Tetra Hidro Teofen) ve TBT(Tetra
Butil Merkoptan) maddesi
katılmaktadır.
Doğalgaz nasıl yanar
?
Doğalgazın yanabilmesi için hava ile
yüzde 5 - 15 arasında karışım yapması gerekir. Karışım
oranı bu aralığın altında ya da üstünde olursa
doğalgaz yanmaz. En iyi yanma karışımı yüzde 9
doğalgaz ve yüzde 91 havadır. Doğalgazın tutuşma
sıcaklığı 650°C’dir. "Tam yanma“ anında mavi bir
alevle
yanar.
Doğalgaz zehirleyici bir
gaz mıdır ?
Gazların çoğu zehirlenmeye yol
açabilir. Bu zehirlenmeler Karbonmonoksit (CO)’e
bağlıdır. CO kandaki oksijen ile yer değiştirerek
kanın vücuda oksijen taşımasını önler ve böylece
vücudun zehirlenmesine sebep olur. Doğalgaz
karbonmonoksit içermediğinden zehirleyici değildir.
Ancak havadan daha hafif bir gaz olduğundan kapalı
alanlarda sızma halinde yukarılarda toplanır. Çok
miktarda bulunduğu zaman ortamda oksijen azalacağından
boğulmaya sebep olabilir. Bu nedenle doğalgaz
kullanılan ortamların mutlaka havalandırılması
gerekir.
Doğalgaz güvenli bir yakıt mıdır
?
Doğru kullanıldığı sürece doğalgaz
tehlikeli değildir. İGDAŞ doğalgazın abonelere güvenli
bir şekilde ulaştırılması için her türlü tedbiri
almaktadır.
Doğalgaz niçin temiz
enerjidir ?
Doğalgaz temiz bir gazdır.
Yandığında kül, karbonmonoksit ve kükürt bileşikleri
oluşturmaz ve çevrede asit yağmuruna sebep olmaz.
Yalnızca karbondioksit ve su buharı meydana gelir.
Bunun yanında azot oksit emisyonu diğer yakıtlara
kıyasla daha azdır.
Doğalgazın konutlardaki
kullanım alanları nelerdir ?
Doğalgaz, konutlarda başlıca
•
ısıtma ve soğutma
• sıcak su elde etme
•
pişirme
amaçlı kullanılır. Merkezi ısıtma sistemi
olan binalarda sıcak su ve pişirme amacıyla dairelere
kolon hattı ile doğalgaz verilebilir. Bireysel
kullanımda ise şu seçenekler söz konusu olabilir.
•
sadece ısınma amacıyla (doğalgaz sobası, kat
kaloriferi)
• ısınma ve sıcak su elde etme amacıyla
(kombi, boylerli kat kaloriferi, kat kaloriferi ve
şofben)
• ısınma ve sıcak su ve pişirme
amacıyla
Doğalgazın sanayideki kullanım alanları
nelerdir ?
Küçük sanayi atölye
ve fırınlarda üretim amaçlı olarak kullanılır.
Demir-çelik, çimento, kimya sanayisinde, cam ve
kiremit imalatında da yararlanılan doğalgaz, tekstil
sektörü için de önemli bir enerji kaynağıdır.
Türkiye’nin elektrik ihtiyacının küçümsenemeyecek bir
kısmı doğalgazla çalışan santrallerde
üretilmektedir.
Doğalgaz diğer yakıtlara göre neden daha
verimlidir ?
Hava ile yakıtın karışması gaz
halinde daha kolay olduğundan tam yanma durumuna daha
kolay ulaşılır. Katı ve sıvı yakıtlarda ise
karbonmonoksit çıkışı nedeniyle eksik yanma söz
konusudur. Doğalgaz, verilen yakma havası ile kolayca
birleşerek tam yanma sağlar, dolayısıyla dışarıya
atılan ısıtılmış ancak yanma işlemine karışmamış hava
miktarı daha azdır. Bacadan atılan enerji daha az
olduğundan, doğalgaz daha verimli bir
yakıttır.
Doğalgaz rezervlerinin
ömrü ne kadardır ?
1970'lerin
ortalarından beri dünya doğalgaz rezervleri genellikle
her yıl artış içerisinde olmuştur. 2001 sonu
itibariyle varlığı kanıtlanmış dünya doğalgaz
rezervleri 155.08 trilyon m3 olarak tahmin
edilmektedir. Diğer bir deyişle, dünya doğalgaz
rezervlerinde 2000'e göre %3.2 oranında bir artış
gerçekleşmiştir. Mevcut rezerv ve üretim trendine göre
(Rezerv/Üretim) dünya doğalgaz rezervleri için
öngörülen ömür 61,9 yıldır. Doğalgazın bölgesel
bazdaki ömrü ise şu şekildedir: Orta Doğu 100+ yıl;
Afrika 90,2 yıl; Eski Sovyetler Birliği 78,5 yıl; Orta
ve Güney Amerika 71,6 yıl; Asya-Pasifik 43,8 yıl;
Avrupa 16,1 yıl; Kuzey Amerika 10
yıl.
Doğalgaz’ın tarihi nereye dayanmaktadır
?
M.Ö.50’de Roma’da Uesta Tapınağı’ndaki aşk
tanrıçası heykelinin doğalgazdan elde edilen sürekli
alev ile aydınlatıldığı bilinmektedir. M.S.150’de Çin
Sichuan’da tuzun çökertilmesi işleminde, yakıt olarak
kullanılmak için yeraltı rezervuarlarından sızan
doğalgazın bambu borularla taşındığı kayıtlara
geçmiştir. Marco Polo gezileri sırasında Bakü’deki
Zoroastrian ateş tapınağında yüzyıllardan beri
yanmakta olan doğalgaz alevlerini tespit etmişti.
Avrupa’da 1659’da İngiltere’de bulunan doğalgaz
1790’da yaygın kullanıma girdi. Sokakların ve evlerin
aydınlatılmasında, içten yanmalı motorların
çalıştırılmasında büyük ölçüde doğalgazdan
yararlanıldı. 1920’lerde boru hattı taşımacılığı
yöntemlerinin uygulamaya konulmasıyla hızla artan
doğalgaz kullanımı, özellikle II.Dünya Savaşı’ndan
sonra sürekli olarak gelişti.
İstanbul’da ise
abonelere ilk doğalgaz 1992 Ocak ayında
verildi.
Neden
enerji kaynaklarından en çok doğalgaz tercih edilir
?
Doğalgazı tercih etmeniz için pek
çok nedeniniz var.
• Doğalgaz her an için kullanıma
hazırdır.
• Doğalgaz ekonomiktir. Zaman ve işgücü
tasarrufu sağlanır.
• Doğalgaz çevre dostudur.
Kalıcı atıklar bırakmadan yanar.
• Doğalgazlı
cihazlarda ısı geçişi kısa sürede olur.
•
Doğalgazlı cihazlarda sıcaklık kontrolü çok hassas
olarak yapılır, konfor ve enerji tasarrufu sağlanır.
• Stok yapma, önceden sipariş verme gerektirmez.
Doğalgaz birincil enerji olarak borular ile, taşıma
kayıpları, nakliye termin yeri olmadan, ulaşım
yollarını meşgul etmeden ve trafik oluşturmadan
kullanıcıya gelir.
• Doğalgaz uzun süreli bir
enerji kaynağıdır. Büyük rezervlerden, onyıllar
ötesine kadar uzanan ya al ya öde anlaşmalarıyla
emniyete alınmıştır.
• Doğalgaz depolama yeri
gerektirmez, böylece binalarda boş alanlar elde
edilir.
• Doğalgaz kullanıldıktan sonra ödenir,
önceden ödeme gerektirmez.
• Bir apartmanda her
dairenin ayrı gaz sayacı monte ettirmesi halinde ne
kadar gaz tüketildiği kolaylıkla belirlenir.
•
Modern doğalgaz cihazları her türlü ihtiyaca karşılık
verir, istenildiği şekilde
yerleştirilebilir
Doğalgaz nerelerde
depolanır ?
Doğalgaz sıvılaştırılarak tanklarda, gaz
halinde basınçlı çelik depolarda veya yeraltındaki
tabii boşluklar ve süngerimsi tabakalarda basınç
altında depolanır.
Yeraltı su gölleri ve dereleri:
Doğalgaz basınçla buralara zerk edilir ve su
yeryüzüne çıkarılır. Öncesinde, yeraltı gölünün, gazın
sıkıştırma basıncına dayanıklı kil tabakası ile
çevrili olması gerekir.
Yeraltı kaya tuzu
yatakları:
Önce su zerk edilerek tuzun çözünürlüğü
sağlanır ve yeryüzüne alınır, oluşan boşluğa doğalgaz
basınç altında depolanır.
Yeraltında yapay
boşluklar:
Bu tip boşluklar kayalık bölgelerde
(granit, syanit, mika, kireç taşı, tebeşir, dolamit
gibi maddelerden oluşan yer katmanlarında) madencilik
teknikleriyle yapay olarak açılır. Pahalı bir teknik
olduğundan diğer doğal olanakların sınırlı olduğu
yerlerde kullanılır. Gaz için sızdırmazlık sağlanması
maliyeti artırıcı bir unsur olduğundan genelde sıvı
yakıtlar için tercih edilir.
Terkedilmiş madenler:
İşlevini tamamlamış maden yatakları izolasyon ve
sızdırmazlık sağlandığı takdirde kullanılabilir.
İşlevi bitmiş doğalgaz ve petrol yatakları:
Doğalgaz için en uygun ve tercih edilen yeraltı
depolama şeklidir. Aynı zamanda en ekonomik olanıdır.
Bazı durumlarda henüz işlevini bitirmemiş petrol ve
gaz yatakları bile bir yandan üretim yapılırken
dışarıdan doğalgaz verilerek depo görevini
sürdürebilir.
Doğalgazın kullanımının getirdiği
avantajlar nelerdir ?
• Doğalgazlı
sistemlerde yanma hassas olarak kontrol edilebildiği
için yakıt kaybı çok azdır.
• Uzun zaman dilimi
içinde aynı yakıt kalitesi elde edilebilir.
• Gaz
oluşundan dolayı hava ile çok iyi karıştığından yanma
verimi yüksektir.
• Ön yakıt hazırlama masrafı
yoktur.
• Alev boyu fuel-oil ve kömüre göre daha
kısadır, yanmayı tamamlamak için gereken zaman da
kısadır. Böylece daha küçük kazanlar kullanılarak
maliyet azalır, yerden tasarruf edilir.
• Verimli
bir yakıt olması sebebiyle hem ekonomiktir hem de
enerji tasarrufu sağlar.
• Katı ve sıvı yakıtlar
yanma ürünü olarak kükürt içerdiğinden, baca
gazlarının suyun yoğunlaşma noktasına kadar
soğutulması ve böylece suyun gizli ısısından
faydalanılması imkanı yoktur. Ekonomizer ilave
edilerek doğalgazın baca sıcaklığı 56°C’a kadar
indirilebilir.
• Doğalgaz tesisatı ve cihazları
düşük basınçla çalıştığı için LPG tüpleri gibi patlama
tehlikesi ve basınçlı parça tesiri yoktur.
•
Doğalgazda yanma için hava gereksinimi en azdır. Bu
oran kömürde yüzde 20-30, fuel-oilde yüzde 10-20,
doğalgazda ise yüzde 5-10’dur.
• Kurum, is gibi
atık ürünleri olmadığı için ısı transfer yüzeyleri
temiz kalır.
• Tesis çok az bakım ve denetleme
gerektirir.
• Temiz olması ve içerisinde kükürt
bulunmamasından dolayı bir çok sanayi sektöründe
doğrudan kullanılabilmesi, hem sistem veriminin hem de
ürünün kalitesinin artmasını sağlar.
• Ham petrole
alternatif bir yakıt olarak dış kaynaklı enerji
çeşitliliği açısından stratejik bir avantaj
sağlar.
• Ayrıca boru hatlarıyla kullanıcıya kadar
iletildiği için yakıtın taşınması için gerekli
enerjinin tamamından tasarruf edilir ve karayollarında
taşıyıcı araç yükünü
azaltır.
Doğalgazın kullanım
alanları
1.
Hammade olarak :
Dogalgaz, bilesiminde bulunan
hidrokarbonlar nedeniyle ; sanayide amonyak, metanol,
hidrojen ve petrokimya ürünlerinin sentezinde,
mürekkep, zamk, sentetik lastik, fotograf filmi,
plastik, gübre vb. maddelerin üretiminde hammadde
olarak kullanilir.
2. Yakacak
olarak :
Konutlarda dogalgaz
kullanimini üç grupta toplamak mümkündür:
a. Mutfak Amaçlı Kullanım :
Doğalgazın tüp gaza göre temel üstünlüğü sürekli
oluşu ve maliyet düşüklüğüdür. Temizliği ve
sürekliligi nedeni ile ocak ve fırınlarda
kullanılmaktadır.
b. Sıcak Su Amaçlı
Kullanım :
Sıcak su ihtiyacını karşılamak
için tüp gazlı şofbenler ile katı yada sıvı yakıtlı
termosifonlar kullanılmaktadır. Bunların da yakacak
stoku ve kül, is gibi sorunları vardır . Doğalgaz
kullanımı ile birlikte bu sorunlar ortadan kalkar.
Kombi, kat kaloriferi gibi cihazlar hem ısı hem de
sıcak su ihtiyacını karşılarlar.
c.
Isınma Amaçlı Kullanım :
Ferdi Isınma
:
Kişilerin ısıtma cihazlarını yaşadıkları mahalde
kendi konfor istekleri dogrultusunda kullanarak
ısınmaları şeklidir. Kombiler, kat kaloriferleri, soba
ve şömineler.
Merkezi Isınma :
Mevcut
kalorifer sistemindeki kazan dairesinin doğalgaza
dönüştürülmesidir.
